Γιατί όταν οι ενήλικες συνεργάζονται, τα παιδιά ανθίζουν
Στη σύγχρονη εκπαίδευση, η συνεργασία ανάμεσα στο σχολείο και την οικογένεια δεν αποτελεί απλώς μια «καλή πρακτική». Είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες για την ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών – γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική.
Η έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι όταν γονείς και εκπαιδευτικοί λειτουργούν ως σύμμαχοι, τα παιδιά παρουσιάζουν:
- καλύτερες σχολικές επιδόσεις
- μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση
- θετικότερη στάση απέναντι στη μάθηση
- λιγότερα προβλήματα συμπεριφοράς
- καλύτερη ψυχοσυναισθηματική προσαρμογή
(Desforges & Abouchaar, 2003)
Ιδιαίτερα για τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, η συνεργασία σχολείου–οικογένειας είναι καθοριστικής σημασίας.
Σχολείο και οικογένεια ως «κοινότητα πρακτικής»
Η ερευνήτρια Jacqueline Laluvein (2007) περιγράφει τη σχέση γονέων και εκπαιδευτικών μέσα από την έννοια της «κοινότητας πρακτικής». Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η μάθηση και η υποστήριξη των παιδιών δεν είναι ατομική υπόθεση, αλλά αποτέλεσμα συνεργασίας, διαλόγου και κοινής δράσης.
Σε μια λειτουργική κοινότητα πρακτικής:
- υπάρχει κοινός στόχος: το καλό του παιδιού
- καλλιεργείται αμοιβαίος σεβασμός
- ανταλλάσσονται εμπειρίες και πληροφορίες
- ενισχύεται η εμπιστοσύνη
- μειώνονται οι παρεξηγήσεις και οι συγκρούσεις
Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι στην καθημερινή σχολική πραγματικότητα συχνά υπάρχουν:
- διαφορετικές προσδοκίες
- ανισορροπίες εξουσίας
- έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας
- περιορισμένη συμμετοχή των γονέων στις αποφάσεις
Τα σχολεία, παρότι θεσμικά προωθούν τη συνεργασία, συχνά δεν διαθέτουν τους μηχανισμούς και τους πόρους για να την υποστηρίξουν ουσιαστικά
Τι πραγματικά βοηθά τα παιδιά;
Δεν είναι όλες οι μορφές γονεϊκής εμπλοκής εξίσου αποτελεσματικές. Η έρευνα δείχνει ότι μεγαλύτερη επίδραση έχει:
- η ουσιαστική επικοινωνία με το σχολείο
- η υποστήριξη της μάθησης στο σπίτι
- η συναισθηματική ενδυνάμωση του παιδιού
- η σταθερή συνεργασία και όχι μόνο η παρουσία σε εκδηλώσεις
(Desforges & Abouchaar, 2003)
Οι Hoover-Dempsey & Sandler (1997) τονίζουν ότι οι γονείς εμπλέκονται περισσότερο όταν:
- πιστεύουν ότι η συμμετοχή τους έχει αξία
- νιώθουν ικανοί να βοηθήσουν το παιδί τους
- το σχολείο τους προσκαλεί με θετικό τρόπο
Η συνεργασία δεν χτίζεται με υποχρεώσεις, αλλά με σχέση.
Γιατί μερικές φορές η συνεργασία δυσκολεύει;
Παρόλο που όλοι θέλουμε το καλύτερο για τα παιδιά, η επικοινωνία σχολείου–οικογένειας δεν είναι πάντα εύκολη. Συχνά:
- οι εκπαιδευτικοί αισθάνονται ότι αμφισβητείται η επαγγελματική τους επάρκεια
- οι γονείς νιώθουν ότι δεν ακούγονται
- η επικοινωνία γίνεται μόνο όταν υπάρχει πρόβλημα
- η γλώσσα που χρησιμοποιείται είναι «τεχνική» και όχι φιλική
Η ανισορροπία δύναμης μεταξύ επαγγελματιών και γονέων μπορεί να δημιουργήσει απογοήτευση και απόσταση
.
Όμως, όταν υπάρχει διάθεση για διάλογο, οι δυσκολίες μπορούν να μετατραπούν σε ευκαιρίες.
Όταν το παιδί έχει μαθησιακές δυσκολίες
Για τα παιδιά με μαθησιακές ή αναπτυξιακές δυσκολίες, η συνεργασία σχολείου–οικογένειας είναι ζωτικής σημασίας.
Οι γονείς γνωρίζουν το παιδί τους σε βάθος.
Οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν το εκπαιδευτικό πλαίσιο.
Όταν αυτές οι δύο πλευρές ενώνονται:
- γίνεται έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών
- σχεδιάζονται πιο στοχευμένες παρεμβάσεις
- ενισχύεται η αυτοεκτίμηση του παιδιού
- μειώνεται το άγχος της οικογένειας
Η Laluvein (2007) τονίζει ότι οι γονείς πρέπει να έχουν ισότιμη φωνή στις αποφάσεις που αφορούν την εκπαίδευση και τη φροντίδα των παιδιών τους
Πώς χτίζεται μια ουσιαστική συνεργασία;
Η συνεργασία δεν βασίζεται μόνο σε συναντήσεις και ανακοινώσεις. Χτίζεται μέσα από:
- σεβασμό
- ενσυναίσθηση
- ανοιχτή επικοινωνία
- κοινό όραμα
- διαφάνεια
- εμπιστοσύνη
Όταν το σχολείο λειτουργεί ως χώρος διαλόγου και όχι μόνο ως χώρος αξιολόγησης, τότε όλοι μαθαίνουν – και πρώτα απ’ όλα τα παιδιά.
Συμπέρασμα
Η συνεργασία σχολείου–οικογένειας δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαιότητα.
Όταν οι ενήλικες ενώνονται,
τα παιδιά νιώθουν ασφάλεια,
πιστεύουν στον εαυτό τους
και έχουν περισσότερες ευκαιρίες να εξελιχθούν.
Και αυτό είναι, τελικά, το πιο σημαντικό μάθημα.
Βιβλιογραφία
- Laluvein, J. (2007). Parents and teachers talking: A ‘community of practice’? PhD Thesis, Institute of Education, University of London. jackie laluvein διατριβή
- Desforges, C., & Abouchaar, A. (2003). The impact of parental involvement on pupil achievement. DfES.
- Hoover-Dempsey, K. V., & Sandler, H. M. (1997). Why do parents become involved in their children’s education? Review of Educational Research.
- Epstein, J. (2001). School, family, and community partnerships. Westview Press.
